FACEBOOK
LIŚCIEDZIEŃ / NOCGAŁĘZIEGAŁĘZIEFACEBOOKKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAFACEBOOKKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAPIEŃ i KORAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKORZENIE
FACEBOOK
LIŚCIEDZIEŃ / NOCGAŁĘZIEGAŁĘZIEFACEBOOKKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAFACEBOOKKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAPIEŃ i KORAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKWIATY, OWOCE i NASIONAKORZENIE
?
Klub Gaja

Pierwszy etap kwitnienia jest najładniejszy - drzewa wyglądają przepięknie. Kwiaty przybierają różne kształty i kolory, dostarczając nam wrażeń estetycznych. Szczególnie cenione są gatunki o kwiatach z okazałym okwiatem pod względem wielkości i barwy; wonne, o oryginalnym kształcie okwiatu, jak na przykład magnolie.

Dla ludzi i zwierząt owoce i nasiona są przede wszystkim pożywieniem. W diecie człowieka mają one duże znaczenie,  ze względu na zawartość witamin, soli mineralnych, a częściowo także cukru i innych składników odżywczych. 

Kwiaty, owoce i nasiona, ze względu na swoje różnorodne właściwości, wykorzystywane są w różnych dziedzinach życia, np.  medycynie, ziołolecznictwie, kosmetyce, przemyśle spożywczym.

 

Kwiaty pełnią, kluczową dla przetrwania roślin, funkcję biologiczną -  biorą udział w rozmnażaniu generatywnym (płciowym). W wyniku zapylenia powstają z nich owoce, w których znajdują się nasiona.

Kwiaty - ich różne kształty, kolory, zapachy i  inne cechy, wabią zapylające je zwierzęta. Organy żeńskie i męskie mogą znajdować się na jednym kwiecie lub występować osobno.  Przez owady, inne zwierzęta lub wiatr pyłki kwiatów  są przenoszone z pręcików na znamię słupka.

Kwiaty wiatropylne są na ogół niepozorne, rozdzielnopłciowe, zebrane w kwiatostany (głównie męskie) i często kwitną przed rozwinięciem się liści na drzewach.

Kwiaty zapylane przez zwierzęta mają dla nich atrakcyjny wygląd i zapach, a przywabiać do zapylania mogą owady, ptaki i nietoperze.

Kluczowym składnikiem owoców ze względu na ich funkcję są nasiona, będące właściwymi organami rozmnażania i rozprzestrzeniania roślin. Budowa owoców służy usprawnieniu różnych metod rozsiewania. Owoce mięsiste roznoszone są przez zwierzęta, dla których stanowią pokarm; owoce suche rozprzestrzeniane są przez wiatr, wodę lub zwierzęta.

Owoce są jak bezpieczne pojemniki na nasiona. Ponieważ są często przenoszone, wraz z nimi bezpiecznie transportowane są nasiona.

Nasiono to kompletny zalążek rośliny, otoczony substancjami zapasowymi i zewnętrzną powłoką ochronną. W określonych warunkach z nasiona może wykiełkować siewka stanowiąca początek nowego osobnika.

 

Kwiaty magnolii (Magnolia L.) są jednymi z największych tworzonych przez drzewa. Średnica kwiatu magnolii wielkokwiatowej dochodzi nawet do 30 cm! Jest kilkaset razy większy od maleńkiego kwiatu topoli.

Kwiatami kwitnącymi nocą i przywabiającymi nietoperze mogą pochwalić się np. baobaby i drzewa kiełbasiane.

Kwiaty albicji ( Albizia julibrissin) mogą występować tak licznie, że na przechodzących pod drzewem spada słodki deszcz nektaru. Poza tym niektóre mają kwiaty świecące nocą.

Kwiaty tulipanowca ( Liriodendron L.) wyglądają jak kwitnące na drzewach tulipany.

Największym owocem na świecie, rosnącym na drzewie, jest dżakfrut (jackfruit) drzewa bochenkowego (Artocarpus heterophyllus) z rodziny morwowatych. Drzewo występuje w Azji południowej, południowo-wschodniej i w Afryce. Owoce te, są nieco podobne do owoców drzewa chlebowego, osiągają do 90 cm długości i 30 kg wagi. Są spożywane na surowo lub po obróbce termicznej. Miąższ - dość soczysty, ciemno-żółty, odznacza się upajającym zapachem. W kuchni indyjskiej wykorzystuje się również nasiona drzewa bochenkowego.

Najbardziej śmierdzący owoc świata – durian, uchodzi również za króla owoców o bardzo smacznym miąższu. Zakupionych owoców nie wolno jednak wnosić do domów użyteczności publicznej, ani środków transportu.

Owoc palmy seszelskiej (Lodoicea maldivica) to najcięższy owoc na świecie. Rozmiarami przypomina arbuz.

Starsze brzozy mogą produkować około miliona nasion rocznie.

Największe nasiona wytwarza palma seszelska (Lodoicea maldivica). Nasiona osiągają wagę do 22 kg (wg niektórych źródeł do 25 kg). Mają 30 cm długości i do 90 cm obwodu.

Rosyjscy naukowcy wyhodowali roślinę z nasiona, które ma 30 tys. lat. Znaleziono je w syberyjskiej zmarzlinie. To najstarsze, jak do tej pory znalezisko, z którego udało się wyhodować żywy organizm. Poprzednim rekordzistą było nasiono palmy daktylowca znalezione w Izraelu. Miało 2 tys. lat.

Drzewa i krzewy mają kluczowe znaczenie dla życia na Ziemi. Dzięki prowadzonemu na ogromną skalę procesowi fotosyntezy, są one głównym lądowym producentem tlenu w atmosferze i zarazem głównym konsumentem atmosferycznego dwutlenku węgla, produkują też największą spośród wszystkich roślin lądowych ilość substancji organicznych.

Liście drzew są jak fabryka tlenu. Dorosła sosna „produkuje” tlen niezbędny do życia trzech osób! Łącznie lasy Ziemi zaspokajają połowę zapotrzebowania na tlen wszystkich ludzi i zwierząt, produkując go rocznie około 26 mld ton.

Drzewa produkują tlen i  absorbują dwutlenek węgla z atmosfery, dzięki czemu ograniczają zmiany klimatyczne. 1 hektar lasu wchłania rocznie 140-250 ton dwutlenku węgla.

Liście drzew stanowią pokarm licznych zwierząt.

 

 

Liście są dla drzew bardzo ważnymi organami. Ich główne funkcje to:
• przeprowadzanie fotosyntezy
• transpiracja (czynne wyparowywanie wody)
• wymiana gazowa

Najważniejszą funkcją liści jest fotosynteza. To proces, w którym chlorofil, barwnik zawarty w liściach, pod wpływem energii światła słonecznego, zamienia wodę oraz absorbowany z powietrza dwutlenek węgla - w cukry potrzebne do wzrostu drzewa. Produktem ubocznym fotosyntezy jest uwalniany do atmosfery tlen.

Transpiracja ma podstawowe znaczenie w przewodzeniu wody przez tkanki roślinne, obniża też temperaturę rośliny chroniąc ją przed przegrzaniem. Ubytek wody z powierzchni roślin jest przez nią uzupełniany za pomocą systemu korzeniowego, który pobiera wodę z gleby.

Podstawowym kolorem liści jest zielony (pochodzący od chlorofilu), widoczny od rozwoju liścia do jego fazy zamierania. Dopiero w tej ostatniej fazie uwidaczniają się inne barwniki obecne w liściach. W Polsce liście masowo zmieniają kolor jesienią przed ich opadaniem. W krajach tropikalnych odbywa się to w różnym czasie, tak, że drzewo ma pojedyncze liście barwne, a resztę zachowuje zieloną.

U niektórych roślin liście, oprócz swojej podstawowej roli spełniają również inne funkcje:
• czepne, np. ogonki liściowe powojników, które mogą owijać się wokół różnych przedmiotów
• spichrzowe, np.  łuski cebuli
• magazynujące wodę, np. aloes
• obronne, np. ciernie u robinii akacjowej
• wabiące, których zadaniem jest wabienie zwierząt - zapylaczy, np. palma karłatka
• pułapkowe, występują u roślin owadożernych
 

 

 

Najdłuższe igły tworzy sosna dwuigielna, występująca w USA (P. palustris). U młodych drzew mogą one przekraczać 45cm!

Największe liście na świecie mają palmy rafie: Raphia farinifera ( z wysp archipelagu Maskarenów na Oceanie Indyjskim) i Raphia taedigera (z południowej Ameryki i Afryki). Ich pierzasto podzielone liście osiągają niemal 20 metrów długości. Największe liście o blaszce niepodzielonej ma wśród roślin lądowych alokazja (Alocasia robusta w Malezji), które mogą osiągnąć 9-11 m wysokości i 3-4 m szerokości.

Najwięcej liści na jednej roślinie rośnie na cyprysie. Ich liczbę szacuje się na około 50 milionów.

Niektóre liście, aby ograniczyć parowanie, pokryte są grubą warstwą wosku (np. u eukaliptusa). W porze południa potrafią nawet ustawiać się krawędzią do padającego światła.

Kształt liści jest podstawową cechą wykorzystywaną do rozpoznawania drzew.

Liście akacji kafryjskiej ostrzegają sąsiadujące drzewa o zwierzętach objadających liście. Potrafią też zmienić smak na bardzo gorzki, jeżeli duża ich ilość zostanie naraz zjedzona.

Drzewa i krzewy stanowią najważniejszy składnik lasów, tworząc środowisko życia dla innych roślin i większości zwierząt.

Drzewo i jego gałęzie to świat dla owadów. Są gatunki, które spędzają tam całe życie. Niektóre gąsienice motyli i chrząszczy odżywiają się częściami rośliny. W konarach i dziuplach drzewa schronienie i miejsca na gniazda znajdują ptaki. Odżywiają się obecnymi tu owadami, nie dopuszczają do ich nadmiernego rozmnażania, które może być niebezpieczne dla drzewa.

Drzewa mają bardzo ważne znaczenie w ekosystemie miasta. Poprawiają mikroklimat, a co za tym idzie - jakość życia mieszkańców. Wpływają korzystnie na:
• poprawę jakości powietrza
• utrzymanie odpowiedniej wilgotności powietrza
• zatrzymują pyły i zanieczyszczenia (taką rolę pełnią np. przydrożne pasy drzew)
• chronią przed hałasem
• wpływają na estetykę i poprawę krajobrazu miasta

Drzewa wpływają korzystnie na ludzkie zdrowie poprzez:

• natlenianie dolnych warstw atmosfery

• wydzielanie bakteriobójczych fitoncydów, lotnych związków eterycznych i aromatycznych

• ujemną jonizację powietrza

• zwiększenie wilgotności powietrza

• dostarczanie surowców farmakologicznych

• tworzenie miejsc zacienionych

• oddziaływanie estetyczne

Gałęzie są rusztowaniem dla liści, które zapewnia im jak najlepszy dostęp do światła. Gałęzie wraz z ulistnieniem, tworzą koronę drzewa. Ponieważ w niej odbywają się procesy asymilacyjne i transpiracyjne, spełnia ona istotną rolę w życiu drzewa.

Na gałęziach znajdują się kwiaty i owoce służące do rozmnażania drzew.
 

Mamutowiec olbrzymi (Sequioadendron giganteum) to najpotężniejsze drzewo wszechczasów (osiąga największy ciężar i największą objętość drewna). Rekordowy żyjący dziś osobnik tego gatunku - drzewo o nazwie General Sherman jest w Narodowym Parku Mamutowców w górach Sierra Nevada (USA). Ma 84 m wysokości i średnicę pnia 7.7 m.  Jego drewno zajmuje objętość 1487 m3 i waży około 1385 ton! Jego pierwszy konar znajduje się aż na wysokości 40 m, a najgrubszy ma średnicę 2.1 m!

Wymiary innego, nieżyjącego już mamutowca, nazywanego Ojcem Lasu, ustalono na 135 m wysokości i 12 m średnicy pnia! Spektakularny  jest też dożywany wiek mamutowców. To około 3200 lat!

Drzewo o największej koronie to figowiec (Ficus benghalensis) w ogrodzie botanicznym w Kalkucie. Jego korona zajmuje 1.2 ha. Zostało posadzone w 1787 roku i, za pomocą korzeni podporowych, rozprzestrzeniło się na obszarze o średnicy 412 m.

Pokrój drzewa to układ jego gałęzi. Drzewa iglaste często tworzą formy stożkowe, nazywane popularnie i niezależnie od gatunku - choinką. Drzewa liściaste, zrzucające liście, mają często gałęzie ukształtowane, mniej więcej, kuliście. Drzewa tropikalne tworzą układ odwróconego i niskiego stożka.

Gałęzie drzewa argania żelazna są często oblegane przez wskakujące na nie kozy, dla których liście arganii są przysmakiem.

Drewno należy do najstarszych materiałów używanych przez człowieka. Jest zasobem odnawialnym. Drewno różnych gatunków drzew posiada specyficzne właściwości, dzięki czemu może mieć wiele zastosowań, m.in. jako :
• materiał konstrukcyjny i wykończeniowy w budownictwie
• materiał do produkcji mebli, instrumentów muzycznych i innych przedmiotów codziennego użytku
• surowiec do produkcji papieru
• materiał rzeźbiarski
• opał

Z drewna przez tysiąclecia budowano ściany, stropy i dachy domów. Używano go do wykonania narzędzi, naczyń, a także do ogrzewania i oświetlania. W Polsce, w grodzie Biskupin (powstał 700 lat p.n.e.) wszystkie domy, urządzenia obronne, wiele przedmiotów wyposażenia i codziennego użytku zostało wykonanych z drewna.

Papier jest jednym z najważniejszych produktów uzyskiwanych z drewna.  Służy on człowiekowi praktycznie w każdej dziedzinie życia.  Został wynaleziony w Chinach w I wieku n.e.

Z drzew pozyskujemy także żywicę i kauczuk:
• żywica pozyskiwana jest głównie z drzew iglastych i stanowi surowiec do produkcji naturalnej kalafonii i terpentyny.  Z żywicy została wyprodukowana pierwsza na świecie guma do żucia.  Ponad 40 mln lat temu z żywicy powstały nasze bałtyckie bursztyny
• kauczuk  pozyskujemy głównie z kauczukowców, naturalnie występujących w Puszczy Amazońskiej. Wykorzystywany jest on do produkcji m.in. gumy i klejów

Martwe drewno w lesie to magazyn materii organicznej, soli mineralnych i wody. Jest pokarmem dla wielu zwierząt i siedliskiem flory leśnej, bakterii i grzybów. To również miejsce zimowania wielu zwierząt.

Pień stanowi główną część drzewa. Na nim osadzone są wszystkie organy części nadziemnej, a jego budowa i proporcje, w stosunku do gałęzi tworzących koronę, nadają drzewu charakterystyczny wygląd (pokrój).

Centralna część pnia większości drzew to twardziel, czyli martwe drewno. Jest to główny szkielet nośny pnia, zapewniający  stabilność drzewa.

Zewnętrzna część pnia to biel. Znajdują się w niej tkanki żywe, które - z korzeni do gałęzi i liści - przewodzą wodę i sole mineralne. Produkty fotosyntezy są transportowane z liści do korzeni przez łyko położone bezpośrednio pod korą.

Martwa tkanka okrywowa, zwana korowiną, a potocznie korą, chroni drzewo przed niekorzystnymi warunkami zewnętrznymi, takimi jak wysokie i niskie temperatury, uszkodzenia mechaniczne, utrata wody, a także przed owadami i grzybami.
 

 

Najgrubszym żyjącym na świecie drzewem jest cypryśnik meksykański (Taxodium mucronatum) w Santa María del Tule w Meksyku. Jego obwód wynosi ponad 44 m (średnica 14.05 m)! To także jedno z największych drzew świata pod względem objętości.  Objętość jego korony wynosi 816.8 m3, a szacunkowa masa to około 637 ton. Wiek drzewa jest szacowany na 1450-1600 lat.

Nieco mniejszą grubość (do ok. 11 m średnicy) osiągają afrykańskie baobaby (Adansonia digitata) i rosnące na Wyspach Kanaryjskich draceny smocze (Dracaena draco).

Sekwoja wieczniezielona (Sequoia sempervirens) to jeden z najwyższych żyjących organizmów na Ziemi. Maksymalna wysokość - 115. 61 m - należy do drzewa o nazwie Hyperion w Parku Narodowym Sekwoi w Kalifornii. Grubość samej kory sekwoi może dochodzić do 70 cm! Pozwala to skutecznie chronić drzewo przed pożarem. Nazywane po angielsku "redwood" z powodu swojej charakterystycznej czerwonej barwy, odznacza się wyjątkową trwałością i odpornością na gnicie. Drewno to jest często wykorzystywane w budownictwie wodnym.

Pierścienie ( słoje roczne), widoczne na przekroju pnia, odpowiadają przyrostom rocznym i pozwalają określić wiek drzewa.

Kształt pnia zależy w dużej mierze od warunków, w jakich żyje drzewo. W szczególnie trudnych warunkach pień ulega często miniaturyzacji i wykrzywieniom, które chętnie wykorzystują hodowcy roślin do tworzenia bonsai.

Niektóre drzewa, żyjące w strefach o częstych naturalnych pożarach, wytworzyły ognioodporną korę. Określamy je, jako pirofity. To m. in. mamutowiec, sekwoja, eukaliptus i drzewo trawiaste.

Korzenie drzew spełniają ważną rolę w środowisku:

• spowalniają procesy erozji

• zatrzymują w ściółce leśnej wody deszczowe

• spowalniają topnienie śniegu

• przyczyniają się do umacniania brzegów rzek, jezior i mórz

• użyźniają glebę

•  spowalniają spływ wody w górach

Korzenie stanowią układ wzajemnej współpracy z grzybami nazywany mikoryzą. Dzięki niej grzyb zyskuje związki organiczne, a drzewo korzysta z pochłanianej przez grzyba wody.

 

 

Z kiełkującego nasiona korzeń pojawia się jako pierwszy. Od początku rośnie w dół, zgodnie z siłą ciążenia. Większość drzew tworzy rozbudowany podziemny system korzeniowy, umożliwiający zakotwiczenie rośliny w podłożu oraz jej stabilne, pionowe utrzymanie w glebie.

Korzenie dostarczają do tkanek drzewa wodę i sole mineralne, a także  magazynują substancje zapasowe (głównie skrobię) i umożliwiają symbiozę rośliny z określonymi gatunkami grzybów lub bakterii.

Zadaniem korzeni jest ochrona drzewa przed silnymi wiatrami. Utrzymanie drzewa w podłożu to praca nie tylko dla grubych korzeni centralnych, ale także dla korzeni obwodowych - cieńszych i elastycznych po stronie nawietrznej oraz grubszych po stronie zawietrznej.

Korzenie mogą także pełnić funkcję wegetatywnego rozmnażania przez odrośla korzeniowe. Zwykle nawet nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak wiele drzew, które widzimy wokół, nie wykiełkowało z nasion, a powstało, jako odrośla korzeniowe innych drzew. U niektórych gatunków (np. topoli) metoda ta została doprowadzona niemal do perfekcji i jest stosowana z dużo lepszym skutkiem niż rozmnażanie generatywne.

System korzeniowy drzew jest bardzo rozwinięty. Dorosłe drzewo może mieć korzenie o łącznej długości 80 km!

Drzewa iglaste kontaktują się wzajemnie przez system korzeniowy. Jest to szczególnie zauważalne u sosen. Po ścięciu sosny pniak może żyć jeszcze wiele lat dzięki substancjom pokarmowym dostarczanym mu przez inne drzewa.

Dzikie drzewo figowe, które rośnie w Echo Caves (Republika Południowej Afryki) ma korzenie sięgające 135 metrów w głąb ziemi.

W lasach namorzynowych, występujących u wybrzeży morskich w niemal całej strefie międzyzwrotnikowej, możemy spotkać drzewa z korzeniami przybyszowymi (  stabilizują rośliny w grząskim podłożu) i oddechowymi (wyrastają ponad powierzchnię ziemi i pozwalają korzystać z tlenu zawartego w atmosferze, wobec jego deficytu w podłożu).  Najwięcej lasów namorzynowych znajduje się w Indonezji, Brazylii i Australii. Podobnie jak rafy koralowe, namorzyny są zbawienne dla oceanów. Ich korzenie przeplatają się, tworząc schronienie dla ryb i mięczaków przybywających tu na gody. Chronią także nabrzeża przed huraganami i erozją.

Najstarsze drzewa na świecie to topole osiki ( P. tremuloides), które stanowią połączony korzeniami klon jednej rośliny, który odrasta na powierzchni w postaci nowych drzew. Dzieje się tak już od ponad 10 tysięcy lat. Drzewa znajdują się w Utah w USA. Zajmują obszar 43 ha.